Missa Brevis is een mis voor koor en blaasorkest, geschreven ter gelegenheid van het duizendste geboortejaar van paus Saint-Léon. In zijn geboorteplaats Éguisheim (Elzas, Frankrijk) vond op 23 juni 2002 de première van deze mis plaats o.l.v. Jacob de Haan. Het betrof een live-registratie voor de Franse televisiezender France 2.

Er zijn voor deze mis diverse uitvoeringsmogelijkheden mogelijk, aangezien er sprake is van een variabele bezetting. Een instrumentale uitvoering behoort uitdrukkelijk tot de mogelijkheden, indien het scherp koper de koorpartijen vertegenwoordigen. In deze optie is het wenselijk dat het scherp koper zich separaat opstelt van de rest van het orkest (bijvoorbeeld op een gallerij), zodat het idee van dubbelkorigheid wordt benaderd. Bij een uitvoering voor groot koor werkt het scherp koper zeer goed als ondersteuning. In dit geval kan de dynamiek van het koper iets worden aangepast, aangezien deze in eerste instantie bedoeld is voor een instrumentale versie. Ook kan men er voor kiezen het scherp koper totaal weg te laten ten faveure van het koor.
Bij begeleiding van kleinere koren kan men als begeleiding kiezen voor een klein ensemble uit het orkest. Dit kan ook een naar believen samengesteld kwartet zijn.

Bij de uitvoering van deze mis ligt het voor de hand één van deze opties te kiezen. Als alternatief kan echter ook gedacht worden aan een uitvoering bestaaande uit een combinatie van deze opties (vocaal/ instrumentaal). Niet slechts vanuit een artistiek motief (afwisseling), maar ook vanuit een praktisch motief, in het geval dat het koor bijvoorbeeld slechts 2 delen heeft ingestudeerd. Bij een volledige bezetting kan de dirigent naar believen de instrumentatie afwisselen. Hierbij kan ook het scherp koper in de begeleiding een rol krijgen (i.p.v. ondersteuning van het koor). Zo zijn de volgende combinaties mogelijk:

1. clarinetkoor (van Es klarinet tot basclarinet)
2. clarinetkoor + saxofoons
3. zacht koper (bugels, hoorns, euphoniums, bassen)
4. scherp koper (2 trpt / 2 trb)
5. dubbelrieten (ev. + fluit, ev. + Contrabas)
6. Tutti
7. alle hout
8. alle koper

Aangezien er ook sprake is van een orgelpartij als begeleiding, zijn er legio uitvoeringsmogelijkheden. We zetten ze even op een rijtje:

1. koor + scherp koper + orkest (exclusief scherp koper)
2. koor + orkest
3. koor + orgel (+ pauken)
4. scherp koper + orkest (exclusief scherp koper)
5. scherp koper + orgel (+ pauken)
6. koor + scherp koper + orkest + orgel
7. (kamer)koor + klein instrumentaal ensemble (+ orgel)

In de uitvoering voor brassband en koor is het in de meeste gevallen aan te bevelen de optie voor scherp koper weg te laten. Het koor zingt zelfstandig, begeleid door een volledige brassband. In een instrumentale uitvoering kan gedacht worden aan een combinatie kwartet (2 cornets en 2 trombones) + brassband.

De CD-opname is uitgevoerd in een kleine harmoniebezetting met groot koor (koor en harmonie-orkest van het Lemmensinstituut te Leuven):

begeleiding:
1 piccolo (1)
1 fluit (1)
1 hobo (1)
2 fagotten (3/4)
4 1e clarinetten (1)
4 2e/3e clarinetten (2)
1 altclarinet (1)
1 basclarinet (4)
1 contrabasclarinet (1)
1 altsax (2)
1 tenorsax (3)
1 baritonsax (4)
1 flugelhorn (1)
1 hoorn (2)
1 euphonium (3)
1 bas (4)
1 contrabas (4)
pauken

koor:
trompet 1
trompet 2
trombone 1
trombone 2

Binnen deze bezetting heb ik gekozen voor kleine instrumentatiewisselingen. Aangezien er de beschikking was over een groot koor, heb ik het scherp koper slechts op enkele krachtige passages ingezet ter versterking. Enkele voorbeelden van instrumentatienuances in de begeleiding zijn:

passages zonder zacht koper
passages zonder hout
passages zonder fluit/ piccolo
passages zonder koper en clarinetten met slechts de hobo als 1e stem (bv. in het Benedictus).

In de fanfarebezetting kunnen in bepaalde passages ook voor 4-stemmig saxkoor gekozen worden. Ook een zachtkoper-kwartet werkt prima (ook in de harmonie als men de beschikking heeft over een bugel). Ook op de CD-opname heb ik in sommige passages hiervoor gekozen (bugel - hoorn - euphonium - bas). Zoals eerder opgemerkt kunnen dergelijke kwartetten ook volledig als begeleiding dienen bij uitvoering met klein (kamer)koor.

An example of instrumentation

Now I give you more or less the instrumentation of the CD-recording. At first you see the several combinations of instrumentation. Then you can see which combination in what measure has been played in the several parts of the mass. Again I suggest to look for other combinations too, among others regarding the possibilities in you band.

A. Tutti + Brass Quartet
B. Tutti without Brass Quartet
C. Tutti without piccolo/Brass Quartet
D. Wood + Contrabass without flutes/ piccolo
E. Wood + Horn + Contrabass without piccolo
F. Flugelhorn + Horn + Bariton + Bass Tuba
G. Clarinets + Saxophones + Contrabass
H. Clarinets + Horn + Bassoons
I. Oboe + Saxophones + Contrabass + Bassoon
J. Wood + Contrabass without Piccolo/Brass Quartet

Kyrie: 1C/ 12D/ 27B/ 32D/ 38B/ 50A

Gloria: 1D/ 8J/ 17B/ 20D/ 29B/ 31D/ 61E/ 67J/ 93F/ 102C/ 111A

Credo: 1J/ 27C/ 31J/ 35C/ 54H/ 68D/ 76F/ 80D/ 86J/ 96F/ 99J/ 102F/ 105J/ 109F/ 114C/120A/ 121B/ 125D/ 132D/ 136C/ 138A

Sanctus: 1D/ 9C/ 32A

Benedictus: 1I/ 25J/ 33I/ 48J/ 59A

Agnus Dei: 1F/ 5E/ 35 C/ 39F/ 46G